395 | عبدالبهاء و استاد امام محمّد عبدُه * ویلیام مک کنتس دیگــر بیــن ایــن دو شــخصیت را ممکــن میشــمارم. چنیــن پژوهشــی الادیـان در قـرن نوزدهـم پرتـو ممکـن اسـت بـر چگونگـیگفتگـوی بین افکَنَــد. دیدار عبدالبهاء با عبده نامـهای انگیز باشـد کـه زندگی شـاید بـرای پژوهنـدگان غربـی شـگفت کـه رضـا در مـورد عبـده تنظیـمکـرده در واقـع آمیـزهای اسـت از خاطراتـی ی او نوشــتهاند. طبعــا حضــور کــه شــاگردان و همــکاران عبــده دربــاره روایــات گوناگونــی کــه در آن کتــاب آمــده بــرآورد صحّــت و دقّــت ســازد. مثــا آنچــه رشــید رضــا، ســیّد ی عبــده را دشــوار می نامــه زندگی عبدالباســط و شــکیب ارســان (دو تــن از شــاگردان عبــده در بیــروت) از دوران تبعیــد عبــده در بیــروت م یگوینــد در مفهــوم کلّــی بــا روایــات ی سـخنران یهای دیگـر اعضـای ایـنگـروه تفاوتـی نـدارد. هـر سـه دربـاره هـای او بـا رهبـران ادیـان ی بیـروت و بحث ی سـلطانیه عبـده در مدرسـه هایش در ایجـاد جمعیتـی سـرّی چنیـن مکاتبـات وکوشـش مختلـف و هم گامــی بیــن ســه مذهــب اصلــی یکتاپرســت اتّفــاق بــرای نزدیکــی و هم نظـر دارنـد. امـّـا در مـورد میهمانانـی کـه دائـم بـه ملاقاتـش میآمدنـد بیـن کننـد تفـاوت روایـت ارسـان بـا آنچـه رضـا و عبدالباسـط حکایـت می ی ) در خانـه ۱۸۴۴-۱۹۲۱( وجـود دارد و آن در مـورد حضـور عبدالبهـاء عبـده اسـت. بـه روایـت ارسـان: اگــر گــذار یکــی از بــزرگان یــا آشــنایان عبــده بــه بیــروت شــتافت. عبــده هــر یــک میافتــاد حتمــا بــه دیــدارش می را بــا احتــرام میپذیرفــت و تکریــم مینمــود، حتّــی اگــر تریــن میهمــان و برخــوردار از فکــر نبــود. مهم بــا آنــان هم تریــن احتــرام در میــان میهمانــان او عبّــاس افنــدی بیش کـه عقایـد رغـم آن البهـاء [عبدالبهـاء]، رهبـر باب یهـا بـود. به شــیخ بــا فرقــه بابــی، کــه ســیّد جمالالدّیــن [افغانــی] آن را
RkJQdWJsaXNoZXIy MTA1OTk2