علیاصغر حاج سید جوادی، که دیروز به سن ۹۴ سالگی در پاریس درگذشت، روزنامهنگار و از مخالفان سرشناس حکومت پهلوی بود که در سالهای پیش از انقلاب نامههای سرگشاده و مقالاتی تند علیه حکومت نوشت. در آغاز انقلاب و حکومت جمهوری اسلامی طرفدار آقای خمینی بود و از اعدامهای اوایل انقلاب هم دفاع میکرد، اما دیری نگذشت که مخالف جمهوری اسلامی شد و به فرانسه رفت. این نامهی او که در همان زمان خطاب به آیتالله خمینی نوشته شده است نمونهی گویایی...
یک سرِ قوانین در جهان اسلام به تونس میرسد که مهد «قوانین لیبرال» است و سرِ دیگر به عربستان سعودی که «سختگیرانهترین قرائت مذهبی» را دارد. فلسطین به عربستان نزدیکتر است. اما یک زن در فلسطین تمام قواعد بازی را بهم زد و قاضی دادگاه شرع شد.
مهناز پراکند، وکیل دادگستری و فعال حقوق بشر، که وکالت شمار زیادی از زندانیان سیاسی، عقیدتی و اقلیتهای دینی و نیز تعدادی از همکاران خود از جمله شیرین عبادی و نسرین ستوده را بر عهده داشته است، در این مقاله به بررسی ملاحظاتی قانونی در مورد روند دستگیری و رسیدگی به پروندهی نسرین ستوده میپردازد.
هدف از وجود شرکتها چیست؟ این مراکز تجمع کار، سرمایه، و کاردانی که ساختاری مستقل و سلسلهمراتبی دارند، چنان از دیرباز با ما بودهاند که وجودشان اکنون طبیعی به نظر میرسد. اما جدا از آنچه شرکتها میسازند یا کارهایی که انجام میدهند یا محصولاتی که میفروشند، ساختار شرکتها تاریخچهای خاص و جالب توجه دارد.
ماهان اصفهانی نوازنده و موسیقیدانی است که مأموریتی برای خود معین کرده است: «تا زمانی که هارپسیکورد مثل سازهای دیگر شناخته نشود، کار من تمام نشده است!» اصفهانی در تهران به دنیا آمده اما در آمریکا بزرگ شده است و حالا در پراگ زندگی میکند. او ۳۴ سال دارد و در حال حاضر سال فوقالعادهای را پشت سر میگذارد.
یکی از تأثیرگذارترین متفکران جهان در آستانهی ۸۹ سالگیاش همچنان سرزنده و پرکار است: یورگن هابرماس، فیلسوف آلمانی، در گفتوگو با نشریهی اسپانیایی «ال پائیس»، نظرت خود را در مورد حادترین مسائل زمانهی ما، از جمله ملیگرایی، مهاجرت، اینترنت، و اتحادیهی اروپا بیان میکند.
نسرین ستوده، به پدر مضطرب من گفته بود که «سرش را بالا بگیرد و به دخترش افتخار کند.» گفته بود لحظهای هم از یاد نبرد که من مطلقاً هیچ جرمی مرتکب نشدم و بداند که سکوت آنها، حاصلی جز ضرر برای من ندارد. پدرم بعدها گفت که آن چند جملهی نسرین ستوده با آن صدای آرام و دلنشینش «مثل آب روی آتش بود».
فوتبال شبیهترین تجربه به تئاتر در دوران یونان باستان است، اما فوتبال و تئاتر وجه تشابه دیگری هم دارند زیرا مهمترین ویژگی هردو این است که مبتنی بر «تقدیر» اند. فوتبال در واقع به معنای رایج کلمه اصلاً ورزش نیست. فوتبال نمایشِ هویت است: هویت خانوادگی، قبیلهای، شهری، و ملی. اما هویت را به صورتهایی متغیر، پیچیده، و تودرتو نمایش میدهد.
برخی هنرمندان به این نتیجه رسیدهاند که قویترین اقدامات خلاقانه برای تغییر دادن دنیا میتواند خرابکاری و تخریب باشد. اما اگر آثار هنری واقعاً بتوانند در ساختارهای سیاسی و اجتماعی مداخله کنند، چنین مداخلهای به چه شکلی انجام خواهد شد؟ راهبرد خرابکاری و تخریب آثاری هنری تا چه اندازه میتواند به خلق اثر هنری منجر شود، و امکانات و محدودیتهای آن چیست؟
طرح از شاهرخ حیدری
حقیقت، همواره یکی از پرمناقشهترین موضوعات در هر مناقشهی بشری بوده است. بر سر اینکه حقیقتِ یک نزاع چه بوده، چه بسا نزاعهای بسیار دیگری رخ داده است. نوع بشر نشان داده است که ظرفیت حیرتانگیزی در ایجاد حقیقت براساس روایتهای متفاوت، موازی یا حتی متضاد دربارهی یک واقعه دارد.
به تازگی در نوشتههایی بخصوص از داخل ایران گرایشی پدیدار شده که به جای ادبیات غربت اصطلاح «ادبیات مهاجرت» را به کار میبرد. ادبیات غربت به لحاظ گسترهی معنایی نمیتواند همان ادبیات مهاجرت باشد. در این نامگذاری به نظر میرسد که عمدی یا سهوی هست.
در این ماه کانون کتاب تورنتو نشست یکصد و سیام خود را به یابود داریوش شایگان اختصاص داد. رامین جهانبگلو و مهدی خلجی دو سخنران این نشست بودند.
«در آن دورانِ پرتبوتاب»، ساختهی ژوآ موریرا سالِس، کارگردان برزیلی، فیلمی جذاب و روایتی شاعرانه از تاریخ است که سه رویداد مهم سیاسی در سال 1968 را در هم میآمیزد: ناآرامیهای پاریس که با عنوان «مهی 68» از آن یاد میکنند، تصرف چکسلواکی توسط اتحاد جماهیر شوروی که به «بهار پراگ» پایان داد، و شروع «انقلاب فرهنگی» مائو در چین.
خروج آمریکا از «برنامهی جامع اقدام مشترک» (برجام) ظاهراً به معنی ابطال این موافقتنامه نیست. شورای امنیت سازمان ملل در مورد تجدید تحریمها علیه ایران بحثی نکرده است و در شرایط کنونی احتمال نمیرود که این موضوع مطرح شود. از آنجا که تجارت متقابل بین ایران و آمریکا ناچیز است، شاید تصور کنیم که تأثیر تحریمهای جدید آمریکا حداقلی خواهد بود. اما چنین نیست. چرا؟
طرح از شاهرخ حیدری
مداخلهی خارجی شاید در قرنهای گذشته یکی از معمولترین و آسانترین راههای جابهجا کردن حکومتها بوده است، اما در دوران جدید چطور؟ مداخلات قدرتهای بزرگ برای براندازی حکومتها، که به تغییر رژیم (Regime change) معروف شده، چقدر نتیجه داده است؟ آیا منجر به اصلاح وضع شده یا در نهایت اوضاع را بدتر کرده است؟ آیا نتیجهی کار به هزینههای سیاسی آن میارزیده است؟ با مروری بر تاریخچهی تغییر رژیمها به سادگی میتوان به پاسخ این پرسشها دست یافت.
آیا نور شبانهای که توسط ماهوارهها ثبت میشود، شیوهی مناسبی برای سنجش نابرابری است؟ پراوین چاکراوارتی و ویوِک دهِجیا دو اقتصاددانی هستند که به این پرسش پاسخ مثبت میدهند.
خلاصهای از آنچه در بیست و نهمین کنفرانس بنیاد پژوهشهای زنان اتفاق افتاد را ببینید و بخوانید!
بحرانی در اعتماد مردم به علم پدید آمده است. بسیاری – از جمله سیاستمداران و حتی رئیسجمهورها – شک و تردید خود را نسبت به اعتبارِ یافتههای علمی در ملأ عام ابراز و اظهار میدارند. در این میان، نهادها و نشریههای علمی دغدغه و نگرانی خود را دربارهی بیاعتمادی فزایندهی عامهی مردم به علم نشان میدهند.
جمال عبدالناصر، دومین رئیس جمهور مصر، از مکالمهاش با رهبر وقت اخوانالمسلمین درباره حجاب اجباری میگوید.
«چرا نوشتن؟ چرا قلم و کاغذ و همنشینی واژهها؟ چه شد که نوشتن را انتخاب کردند؟ تأثیر نوشتن بر حال و روز و سرنوشتشان چه بود؟» سیزده زن نویسنده از کشورهای عرب، هریک در یادداشتی شخصی، به این سؤالها پاسخ میدهند، زنهایی که هریک به نوعی قربانی سرکوب و تبعیض علیه زنان در جوامعی بودند که «نوشتن» در آنجا انتخابی آسان برای یک زن نبود.
بنیاد پژوهشهای زنان، «دختران و زنان خیابان انقلاب» را که در اعتراض به حجاب اجباری به خیابان آمده بودند، به عنوان زنان برگزیده سال ۲۰۱۸ انتخاب کرد. نسرین ستوده، وکیل شماری از این زنان که در پی این نافرمانی مدنی بازداشت شده بودند، به همین مناسبت پیام زیر را برای بنیاد ارسال کرده است. این پیام، امروز هشتم ژوئن در نخستین روز بیستونهمین کنفرانس بنیاد پژوهشهای زنان از سوی گلناز امین، رئیس بنیاد پژوهشها قرائت شد.
برخلاف آنچه معمولاً تصور میشود، تلاش برای ارزیابی عملکرد افراد بر اساس اعداد و ارقام موجب تضعیف نیروی ابتکار، نوآوری، و خطرپذیریِ آنان میشود. تحلیلگران اطلاعاتیای که نهایتاً اسامه بن لادن را پیدا کردند سالها بر روی حل این مسئله کار میکردند. اگر در هر مرحلهی کارشان ارزیابی میشدند، نمرهی عملکردشان صفر بود!
