ایران یک حافظه‌ی جمعی بسیار عمیق دارد

گفتگو با عباس امانت به مناسبت انتشار کتاب «ایران، تاریخ دوران نوین»

عباس امانت استاد دانشگاه ییل و از سرشناس‌ترین مورخان ایرانی است. تازه‌ترین اثر او کتابی است هزار صفحه‌ای به نام «ایران، تاریخ دوران نوین» که به تاریخ پانصد ساله‌ی ایران از آغاز دوران صفوی تا عصر حاضر می‌پردازد. مهراد واعظی‌نژاد در حاشیه‌ی سخنرانی عباس امانت در دانشگاه هاروارد با او گفتگو کرده است.

سه تصویر از روزهای مردم

محمد حیدری

دانشجویان در محیط دانشگاه، بستگان دراویش زندانی روبروی زندان اوین و جوانی روحانی در مکانی مذهبی سه تصویراز ناآرامی‌های اخیر در ایران را تشکیل می‌دهد.

دو معنای ناهمساز «آزادی بیان»

ترزا ام بیجِن

«آزادی بیان» از اصل‌های اساسی دموکراسی در دوران مدرن است. با این حال، امروزه بسیاری از مدافعان دموکراسی، به جای رعایت این اصل، بر محدود کردن آن تأکید می‌کنند. در مقابل، بسیاری دیگر از شهروندانِ دموکراسی‌ها احترام گذاشتن به «آزادی بیان» به هر شکل و شیوه‌ای را شرط برقراری دموکراسی می‌شمارند. هردو گروه به «آزادی بیان» اعتقاد دارند، و در عین حال برداشت‌های آن‌ها از این مفهوم ناهمساز به نظر می‌رسد.

به هنر بپردازید، و روح‌تان را راحت بگذارید!

جولیا کریستنسن، گوئیدو جیلیونی، مانوس تساکیریس

پرداختن به کارهای پراکنده و سرگرم‌کننده، و به ویژه تأمل در آثار هنری، می‌تواند راه مناسبی برای حفظ سلامت روانی و جسمی ما باشد. علاوه بر این، سرگرمی‌ها و تأملات هنری می‌توانند هماهنگی بین قوای ذهنی و جسمی ما را افزایش دهند. پژوهش‌های اخیر در زمینه‌ی علوم روان‌شناسی و عصب‌شناسی نیز بر اهمیت این نکته تأکید می‌کنند.

آلبر کامو؛ عصیان می‌کنم، پس هستیم...

زیگمونت باومن

کامو اعتراف می‌کرد که «به تاریخ انسانی بدبین و به انسان خوش‌بین است»، انسانی که تأکید می‌کرد، «تنها آفریده‌ای است که نمی‌پذیرد آن چه هست باشد.» به نظرِ کامو، «آزادی انسان چیزی نیست جز امکانِ بهتر بودن» و «تنها راهِ برآمدن از پسِ جهانی ناآزاد این است که چنان کاملاً آزاد شوید که وجودتان سراپا عصیان باشد.»

ترک تحصیل دختران؛ تبعیض تحصیلی در کردستان

ماهرخ غلامحسین‌پور

زهرا تنها دختر دیپلمه در سراسر روستای ۲۵۰ نفرهی نشکاش از توابع شهرستان مریوان است. پنج شش نفری از دختران این روستای پنجاه خانواری، در سطح ابتدایی درس خواندهاند، و بقیهی دختران روستا، با همهی هوش و ذکاوتی که دارند، بی آن که حرفهای آموخته یا آموزش دیده باشند، خانهنشین شده‌اند. کارشان تحمل فقر، خانهداری، فرزندآوری، و کمک به مردان خانواده برای گذران زندگی است.

تداوم نهاد فرّه ایزدی در فرهنگ ایران: از زردشت تا بهاءالله

فریدون وهمن

در سالیان اخیر تحقیقات گوناگونی در زمینه‌ی تداوم فرهنگ ایران‌شهری در ایران اسلامی صورت گرفته ولی کمتر توجهی به یکی از اساسی‌ترین باورهای کهن ایران و چگونگیِ ادامه‌ی آن از دورترین روزگاران تا زمان حاضر صورت پذیرفته، و آن نهاد فرّه ایزدی است. چنین نهادی را مهم و اساسی می‌شماریم زیرا  پایداری ملیّت ما، قوام فرهنگ کهن ما، مرهون حضور فرّه ایزدی در اندیشه‌ی ایرانیان بوده است.

«اصول» موفقیت در کار و زندگی، از نگاه یک مدیر موفق

اندرو راس سورکین

بنیان‌گذار و مدیر یک شرکت بزرگ و موفق، در کتابی که به تازگی منتشر کرده، «اصول» سختگیرانه اما ثمربخشی را برای موفقیت و کام‌‌یابی در کار و زندگی پیشنهاد می‌کند. این اصول چیست و به کار بستن آن‌ها چه ثمراتی دارد؟

نامه‌ای به دختر جوان‌تری که در سوریه بودم

لینا سرجی

یک بار دیگر، در صبح پانزدهمِ یک ماه مارسِ دیگر، بر میخیزم و به نسخهی جوانترِ خودم می‌اندیشم، همان منِ سادهترِ خودم در شش سال پیش: صبح پانزدهم مارس سال 2011. در آن روز، نفسها را در سینه‌هایمان حبس کرده بودیم و چشم به صفحهی تلویزیون دوخته بودیم و منتظر بودیم که ببینیم چه می‌شود. آیا سوری‌ها آن کار غیر قابل تصور را خواهند کرد؟ آیا عاقبت قیام خواهند کرد؟ و آنان به پا خواستند و ما به تماشا نشستیم.

بهترین نوع حمایت از زنان

زهرا آیت‌اللهی، رئیس شورای فرهنگی و اجتماعی زنان، در مخالفت با لایحه‌ی منع خشونت علیه زنان:

«تجربه نشان داده که بهترین نوع حمایت از زنان آن است که حمایت از زنان را به مردان خانواده بسپاریم. پدر، همسر، برادر، پدر بزرگ، پدر همسر و محارمی که قدرت حمایت و دفاع از زن را دارند.»

طراح: شاهرخ حیدری

امپراتوری بریتانیا در «خواب‌ها»ی استعمارشدگان چه می‌دید؟

اریک لینستروم

در اوایل سده‌ی بیستم که دامنه‌ی مستعمرات اروپایی‌ها هنوز در سراسر جهان گسترده بود، روان‌کاوی به عنوان رشته‌ای پیشرو در حیطه‌ی علوم انسانی ظهور کرد. مقامات امپراتوری بریتانیا برای درک بهتر اتباع تحت استعمارشان به پژوهشی غیرعادی دست زدند: گردآوری، ثبت، و تحلیل خواب‌های اهالی مستعمرات خود در جنوب آسیا، آفریقا، و جزایر اقیانوس آرام. اما نتایج این تحقیقات آن چیزی نبود که استعمارگران انتظار داشتند.

کالیگرافیتی، ترکیب خوش‌نویسی و نقاشی دیواری، در خاورمیانه

ایندیا استاوتون

از ترکیب خوش‌نویسی‌ اسلامی و نقاشی دیواری غربی، شکل جدیدی از هنر متولد شده است که آن را «کالیگرافیتی» می‌نامیدند. هنرمندان خلاق خاورمیانه، به ویژه در کشورهای عربی، به شکل اثرگذاری از این هنر برای بیان ایده‌های متنوع خود استفاده می‌کنند. در این مقاله با تجربه‌های جالب توجه بعضی از این هنرمندان آشنا می‌شویم.

چگونه مهاجران به بزهکاران آمریکایی تبدیل شدند

آلن ای. آجا و آلخاندرا مارچفسکی

در سال‌های اخیر، و به ویژه بعد از به قدرت رسیدن دونالد ترامپ در آمریکا، موج برخوردهای شدید با «مهاجران بزهکار» و اخراج آنان از این کشور تشدید شده است. اما به عقیده‌ی برخی پژوهشگران، اخراج این گروه از مهاجران به دلیل ارتکاب جرایم کوچک و غیرخشونت‌آمیز اقدامی نادرست و مغایر با حقوق انسانی آنان است.

سلطنت زنان

«در نظام اسلامی زنان سلطنت می‌کنند.» (آیت‌الله ممدوحی)

سایه‌های جنگ

در چهار دهه‌ی گذشته که افغانستان گرفتار جنگ بوده است میلیون‌ها افغان به کشورهای دیگر مهاجرت کرده‌اند. نزدیک به سه میلیون هم در ایران مهاجر شده‌اند. بسیاری از آنان که حق قانونی برای اقامت یا کار در ایران نداشتند به مشاغل بسیار دشوار با حقوق ناچیز روزگار گذرانده‌اند.  

عکس‌ها از: مهدیه میرحبیبی

 

اتحاد اروپا به چه سرنوشتی دچار خواهد شد؟

آن اپلبام

اتحادیه‌ی اروپا در سال‌های گذشته با بحران‌های بسیار جدی و سرنوشت‌سازی مواجه شده است، تا حدی که اکنون اصل اتحاد اروپا و تمام تشکیلات سیاسی و اقتصادی آن مورد تهدید قرار گرفته‌اند. پژوهشگران اروپایی و کارشناسان مسائل این قاره ریشه‌های این بحران‌ها را در کجا ردیابی کرده‌اند، و چه راه حل‌هایی برای بیرون رفتن از آن‌ها ارائه می‌کنند؟

در دفاع از حقوق حیوانات

میتو ریکار

میتو ریکار، متخصص ژنتیک سلولی که یک راهب بودایی هم هست، هشدار می‌دهد که زمان بازاندیشی در رابطه‌ی ما انسان‌ها با دیگر جانوران دنیا فرا رسیده است: جانورانی که ما انسان‌ها، بدون هیچ دلیل اخلاقی موجهی، از آن‌ها بهره‌کشی کرده و آن‌ها را قتل عام می‌کنیم. ریکار در مصاحبه با روزنامه‌ی «لیبراسیون» از ایده‌های خود در دفاع از حقوق حیوانات بحث می‌کند.

هاینریش بل اگر زنده بود، به سوریه سفر می‌کرد

تانیا دوکرز – امید رضایی

۲۱ دسامبر امسال صدمین سال‌روز تولد هاینریش بل، رمان‌نویس مشهور آلمانی، است که آثارش تقریباً به تمام زبان‌های زنده‌ی دنیا ترجمه شده‌اند. هاینریش بل در ایران و در میان خوانندگان فارسی‌زبان نیز نویسنده‌ی بسیار محبوب و شناخته‌شده‌ای است. به همین مناسبت، ضمن مرور آثار و دغدغه‌های بل، با تانیا دوکرز (نویسنده و پژوهشگر ادبی) درباره‌ی کارنامه‌ی این داستان‌نویس برجسته گفت‌وگو کرده‌ایم.

واقعیت جنگ در جزئیات زندگی روزمره است

هاله دروبی

جزئیات وحشتناک هستند. برخی از‌ما با آنها مواجه می‌شویم، برخی دیگر از آنها می‌گریزیم، اما بی‌شک همه از آنها هراس داریم. واقعیت این است که تا وقتی ما فاصله‌ی خود را با جزئیات زندگیِ روزمره در یک شهر جنگ‌زده حفظ می‌کنیم، از آن جنگ بی‌اطلاع می‌مانیم.

دین و ملّت‌سازی در استونی

رینگو رینگوی

در اغلب جوامع پساکمونیستی، ادیان نقشی کلیدی در فرآیند ملت‌سازی داشته‌اند، اما استونی در این میان یک استثناء است. کلیسای لوتری که از قرن شانزدهم دین اکثریت مردم استونی بود در اواخر قرن بیستم، و به موازات شدت گرفتن تحولات سیاسی-اجتماعی که با نوعی بیداری ملی همراه بود، شاهد کاهش روزافزون پیروان خود بوده است.

نظم جهانی به سبک چینی

اندرو جی. نِیتان

چین در دهه‌های اخیر، با بهره‌برداری از سازوکارهای «جهانی شدن»، به یک قدرت اقتصادی بسیار مهم و نیروی تعیین‌کننده‌ای در معادلات منطقه‌ای و جهانی تبدیل شده است. با این حال، برخلاف انتظارات سیاست‌مداران و کارشناسان غربی، این تحول اقتصادی با دموکراتیک‌سازی و باز شدن فضای سیاسی چین همراه نشده است. غربی‌ها، و به ویژه آمریکا، چه راهبردی باید برای مهار کردن توسعه‌طلبی غیردموکراتیک چینی‌ها اتخاذ کنند؟  

برابری زن و مرد؛ نظر و عمل

مینا یزدانی

برابری زن و مرد، یکی از آموزه‌های بنیادیِ بهاءالله شارع آیین بهائی بود، و عبدالبهاء که پس از او رهبری جامعه‌ی بهائی را به عهده گرفت درباره‌ی آن بسیار گفته و نوشته، و عملاً در اداره‌ی امور بهائیانِ جهان به ‌کار بسته است. این نوشته مروری است کوتاه بر گفتار، نوشتار و کردار او در این زمینه.