روزهایی که بهرام بیضائی فیلم «چریکهی تارا» را میساخت، روزهایِ رؤیازاییِ مردمان ایران بود. و او از معدود هنرمندان و روشنفکرانی بود که در همان ایام پرآشوب انقلاب ۵۷ پیشبینی کرد که رؤیاهای ما در زمینی که با خیشِ نفرت و زور و خشونت زیر و رو میشد بارور نخواهد شد.
در تاریکترین روزهای جنگ جهانی دوم، گاندی گفت: «باید با نگاهی آرام و مهربان، چشم در چشمِ جهان بدوزیم، هرچند امروز دیدگان دنیا خونین است.» این همان جانِ کلام آشیل در نمایشنامهی «الاهگان انتقام» است: دنیا عمدتاً بر مدار خشم و تلافیجویی چرخیده، اما بگذارید چیز بهتری بیافرینیم، هم در خود و هم در فرهنگ سیاسیمان. بیایید از راه و رسم کنونیِ جهان پیروی نکنیم.
عباس امانت استاد دانشگاه ییل و از سرشناسترین مورخان ایرانی است. تازهترین اثر او کتابی است هزار صفحهای به نام «ایران، تاریخ دوران نوین» که به تاریخ پانصد سالهی ایران از آغاز دوران صفوی تا عصر حاضر میپردازد. مهراد واعظینژاد در حاشیهی سخنرانی عباس امانت در دانشگاه هاروارد با او گفتگو کرده است.
دانشجویان در محیط دانشگاه، بستگان دراویش زندانی روبروی زندان اوین و جوانی روحانی در مکانی مذهبی سه تصویراز ناآرامیهای اخیر در ایران را تشکیل میدهد.
«آزادی بیان» از اصلهای اساسی دموکراسی در دوران مدرن است. با این حال، امروزه بسیاری از مدافعان دموکراسی، به جای رعایت این اصل، بر محدود کردن آن تأکید میکنند. در مقابل، بسیاری دیگر از شهروندانِ دموکراسیها احترام گذاشتن به «آزادی بیان» به هر شکل و شیوهای را شرط برقراری دموکراسی میشمارند. هردو گروه به «آزادی بیان» اعتقاد دارند، و در عین حال برداشتهای آنها از این مفهوم ناهمساز به نظر میرسد.
پرداختن به کارهای پراکنده و سرگرمکننده، و به ویژه تأمل در آثار هنری، میتواند راه مناسبی برای حفظ سلامت روانی و جسمی ما باشد. علاوه بر این، سرگرمیها و تأملات هنری میتوانند هماهنگی بین قوای ذهنی و جسمی ما را افزایش دهند. پژوهشهای اخیر در زمینهی علوم روانشناسی و عصبشناسی نیز بر اهمیت این نکته تأکید میکنند.
کامو اعتراف میکرد که «به تاریخ انسانی بدبین و به انسان خوشبین است»، انسانی که تأکید میکرد، «تنها آفریدهای است که نمیپذیرد آن چه هست باشد.» به نظرِ کامو، «آزادی انسان چیزی نیست جز امکانِ بهتر بودن» و «تنها راهِ برآمدن از پسِ جهانی ناآزاد این است که چنان کاملاً آزاد شوید که وجودتان سراپا عصیان باشد.»
زهرا تنها دختر دیپلمه در سراسر روستای ۲۵۰ نفرهی نشکاش از توابع شهرستان مریوان است. پنج شش نفری از دختران این روستای پنجاه خانواری، در سطح ابتدایی درس خواندهاند، و بقیهی دختران روستا، با همهی هوش و ذکاوتی که دارند، بی آن که حرفهای آموخته یا آموزش دیده باشند، خانهنشین شدهاند. کارشان تحمل فقر، خانهداری، فرزندآوری، و کمک به مردان خانواده برای گذران زندگی است.
امروز در ششمین روز اعتراضهای گسترده در شهرهای مختلف ایران گروهی از حقوقدانان سرشناس ایرانی این بیانیه را منتشر کردهاند.
در سالیان اخیر تحقیقات گوناگونی در زمینهی تداوم فرهنگ ایرانشهری در ایران اسلامی صورت گرفته ولی کمتر توجهی به یکی از اساسیترین باورهای کهن ایران و چگونگیِ ادامهی آن از دورترین روزگاران تا زمان حاضر صورت پذیرفته، و آن نهاد فرّه ایزدی است. چنین نهادی را مهم و اساسی میشماریم زیرا پایداری ملیّت ما، قوام فرهنگ کهن ما، مرهون حضور فرّه ایزدی در اندیشهی ایرانیان بوده است.
در اوایل سدهی بیستم که دامنهی مستعمرات اروپاییها هنوز در سراسر جهان گسترده بود، روانکاوی به عنوان رشتهای پیشرو در حیطهی علوم انسانی ظهور کرد. مقامات امپراتوری بریتانیا برای درک بهتر اتباع تحت استعمارشان به پژوهشی غیرعادی دست زدند: گردآوری، ثبت، و تحلیل خوابهای اهالی مستعمرات خود در جنوب آسیا، آفریقا، و جزایر اقیانوس آرام. اما نتایج این تحقیقات آن چیزی نبود که استعمارگران انتظار داشتند.
از ترکیب خوشنویسی اسلامی و نقاشی دیواری غربی، شکل جدیدی از هنر متولد شده است که آن را «کالیگرافیتی» مینامیدند. هنرمندان خلاق خاورمیانه، به ویژه در کشورهای عربی، به شکل اثرگذاری از این هنر برای بیان ایدههای متنوع خود استفاده میکنند. در این مقاله با تجربههای جالب توجه بعضی از این هنرمندان آشنا میشویم.
در سالهای اخیر، و به ویژه بعد از به قدرت رسیدن دونالد ترامپ در آمریکا، موج برخوردهای شدید با «مهاجران بزهکار» و اخراج آنان از این کشور تشدید شده است. اما به عقیدهی برخی پژوهشگران، اخراج این گروه از مهاجران به دلیل ارتکاب جرایم کوچک و غیرخشونتآمیز اقدامی نادرست و مغایر با حقوق انسانی آنان است.
میتو ریکار، متخصص ژنتیک سلولی که یک راهب بودایی هم هست، هشدار میدهد که زمان بازاندیشی در رابطهی ما انسانها با دیگر جانوران دنیا فرا رسیده است: جانورانی که ما انسانها، بدون هیچ دلیل اخلاقی موجهی، از آنها بهرهکشی کرده و آنها را قتل عام میکنیم. ریکار در مصاحبه با روزنامهی «لیبراسیون» از ایدههای خود در دفاع از حقوق حیوانات بحث میکند.
۲۱ دسامبر امسال صدمین سالروز تولد هاینریش بل، رماننویس مشهور آلمانی، است که آثارش تقریباً به تمام زبانهای زندهی دنیا ترجمه شدهاند. هاینریش بل در ایران و در میان خوانندگان فارسیزبان نیز نویسندهی بسیار محبوب و شناختهشدهای است. به همین مناسبت، ضمن مرور آثار و دغدغههای بل، با تانیا دوکرز (نویسنده و پژوهشگر ادبی) دربارهی کارنامهی این داستاننویس برجسته گفتوگو کردهایم.
جزئیات وحشتناک هستند. برخی ازما با آنها مواجه میشویم، برخی دیگر از آنها میگریزیم، اما بیشک همه از آنها هراس داریم. واقعیت این است که تا وقتی ما فاصلهی خود را با جزئیات زندگیِ روزمره در یک شهر جنگزده حفظ میکنیم، از آن جنگ بیاطلاع میمانیم.
در اغلب جوامع پساکمونیستی، ادیان نقشی کلیدی در فرآیند ملتسازی داشتهاند، اما استونی در این میان یک استثناء است. کلیسای لوتری که از قرن شانزدهم دین اکثریت مردم استونی بود در اواخر قرن بیستم، و به موازات شدت گرفتن تحولات سیاسی-اجتماعی که با نوعی بیداری ملی همراه بود، شاهد کاهش روزافزون پیروان خود بوده است.
برابری زن و مرد، یکی از آموزههای بنیادیِ بهاءالله شارع آیین بهائی بود، و عبدالبهاء که پس از او رهبری جامعهی بهائی را به عهده گرفت دربارهی آن بسیار گفته و نوشته، و عملاً در ادارهی امور بهائیانِ جهان به کار بسته است. این نوشته مروری است کوتاه بر گفتار، نوشتار و کردار او در این زمینه.
در هر ترم تحصیلی، من در دانشگاه نیوهمپشایر به دانشجویان دورهی کارشناسی، «فلسفهی علم» درس میدهم. اکثر دانشجویانی که این درس را بر میدارند دلیل انتخابشان فقط گذراندن واحدهای عمومی اجباری است، و بیشترِ آنها پیش از این هرگز به یک کلاس فلسفه نرفتهاند.
