به سوی بوستان هنرمندان
ایرج قانونی
اگر از سمت غرب و در خیابان کریمخان به سمت بوستان هنرمندان بروی، یعنی از بهترین سمت، نخست از خیابان حافظ میگذری و اسم او پیش از هر چیز خاطرت را معطر میکند. حافظ بهترین دروازهی نزدیک شدن به سرای هنر است.
اگر از سمت غرب و در خیابان کریمخان به سمت بوستان هنرمندان بروی، یعنی از بهترین سمت، نخست از خیابان حافظ میگذری و اسم او پیش از هر چیز خاطرت را معطر میکند. حافظ بهترین دروازهی نزدیک شدن به سرای هنر است.
هراس از راه رسیدن یک غریبه در کوچهای کمنور، ترس از خلوتیِ خیابان در ظهر، مچاله شدن روی صندلی تاکسی از بیم دستهای متجاوز مردِ کناری، نگرانی از اعتماد به خودروی مسافرکشی که چند سرنشین مرد دارد، متلک شنیدن از خرد و کلانِ محله، بوق ممتد خودرویی که صندلی کنار راننده را تعارف میزند، هجوم دستهای غریبه روی اندام در ازدحام خیابان و ... . چند زن را میشناسید که آزارهایی از این دست را تجربه نکرده باشند؟
ماکس وبر، جامعهشناس نامدار آلمانی، با تألیفات پرآوازهی خود، زمینه را برای فهم تازهای از کلیت مدرنیته، سرمایهداری، و اخلاق کار در جامعهی مدرن فراهم کرد. با این حال، برداشت او از این تعابیر بسیار پیچیدهتر و عمیقتر از آن چیزی است که در نگاه اول به نظر میرسد.
بیمار مبتلا به افسردگی در هنگام تجربهی یک فشار سنگین نامنتظر، یا یک حملهی ناگهان، چنان دقتی در مرور تمام فجایع جهان دارد، که اگر سر سوزنی از آن را از سر و سینهی ایشان بیرون میکشیدی و به وجود سیاستمداران دنیا تزریق میکردی، احتمالاً جهان میتوانست به جای بهتری تبدیل شود.
علیرضا کاظمی، معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش: «برای اولین بار دستورالعمل امر به معروف ...
عدم درک متقابل میان نسل های «جدید» و «قدیم»، و سوءظن دوجانبهی ناشی از آن سابقهای دیرینه دارد. نشانههای چنین سوءظنی را به راحتی میتوان تا دوران باستان ردیابی کرد. اما در عصر مدرن که مشخصهاش تغییرات عمیقِ سریع و مداوم در شرایط زندگی است، سوءظن میان نسلها چشمگیرتر شده است.
فقر در ایران به سرعت در حال زنانه شدن است. ادغام کشورهای در حال توسعه در اقتصاد جهانی به زنانه شدن فقر انجامیده است. زنان محرومتر شدهاند، و بر اثر دسترسی کمتر به فرصتهای شغلی و اختیارات قانونی به مردان وابسته ماندهاند. فرهنگ مردسالار و تابوهای باقیمانده در جوامعی مثل ایران زندگی را برای زنان، بهویژه زنان خودسرپرست، به تنازع بقا تبدیل کرده است. تلاشی هر روزه، نفسگیر و جانفرسا حتی برای یافتن سقفی بالای سر.
پدر از دخترش پرسید، «فکر میکنی هیولا هستم؟» این همان سؤالی بود که آنالیا از دوران کودکی به سختی سعی کرده بود تا از جواب دادن به آن طفره رود. وقتی پدر آنالیا به اتهام ارتکاب بعضی از بدترین جنایتهای تاریخ آرژانتین در حال محاکمه بود و در زندان به سر میبرد، این سؤال را از دخترش پرسید. این بار دیگر آنالیا نتوانست آن را نادیده بگیرد.
در تابستان ۱۸۴۶، هنری دیوید ثورو، نویسندهی آمریکایی، پس از آنکه از پرداختن مالیات سرانه به مأمور محلی سر باز زد، شبی را در زندانی در ماساچوست، گذراند. ثورو بعدها با بحث دربارهی آن نافرمانیِ جزئی در مقالهای با عنوان «در باب وظیفهی نافرمانی مدنی» (چاپ سال ۱۸۴۹)، به آن شهرتی جهانی بخشید. او در آن مقاله شرح میدهد که نمیخواسته است از دولت فدرالی حمایت کند که به بیعدالتی تداوم میبخشد.
در سال ٢٠١٠ کتاب کوچکى منتشر شد که در مدتى کوتاه سه و نیم میلیون نسخه از آن به فروش رفت و حکم کتاب مقدس یا مانیفست جنبش «اشغال وال استریت» را پیدا کرد.
دکتر دانا استریکلند سومین زنی است که برندهی جایزهی نوبل فیزیک میشود. چند روز پیش از اعلام برندگان این جایزه در سال 2018، الساندرو استرومیا، استاد فیزیک در دانشگاه پیزا، در یک سخنرانیِ جنجالی مدعی شد که مردان «مبدع و بنیانگذار» فیزیک هستند و در حوزهی علوم مورد تبعیض قرار میگیرند. سه تن از دانشمندان زن رابطه با این اظهارات نظر داده اند.
آن را «غرابِ شیطان» مینامند. کشتی افسانهای که ناخدایان هرمزگانی را در اعصار نه چندان دور اسیر خود میکرد و حالا بعد مدتها گویا دوباره زنده شده است. صیادان هرمزگانی مدتی است که کشتیهای چینی صید ماهی را به این نام خطاب میکنند. کشتیهایی که بهرغم شکایات محلیها تا مدتها از سوی مسئولان خطای دید انگاشته میشد و وجودشان تکذیب میشد.
گزارهی «جنگ به هرحال بد است» در برخی از موارد میتواند به اندازهی «اقدام درست چیزی جز جنگ نیست» نامعتبر باشد. آن ارزشی که در این میانه مخدوش میشود بیگمان «صلح» و «سعادت» عمومی است. همان دو امری که جامعه راهبردهای درست و نادرستشان را با نیتِ به دست آوردن آنها برمیگزینند.
برای چند ماه، هر هفته میدیدمش. از دفتر کار که خارج میشدیم، او راه خودش را میرفت و من هم مسیر خودم را. میدانستم که از دو عالم جداگانهایم. از دو سوی متفاوت با دو نگرش مخالف. اما مرد نازنینی بود. همیشه از گفتگو بر سر عقایدمان دوری میکردم. چه نیازی بود که رفاقت موقتمان را با جنگ بیهوده بر سر باورها به باد دهم؟ یکبار که ناخواسته و ناگهان، در مسیر همراه شده بودیم، این پرهیز شکست.
مستندِ دختران، به کارگردانی فری ملکمدنی، به رؤیاها و آرزوهای دختران نوجوانِ 9 مدرسه در سراسر ایران و موانعِ رسیدن به آنها میپردازد. این مستند هفتهی گذشته در مدرسهی مطالعات بینالملل دانشگاه آمریکایی در واشنگتن دیسی به نمایش درآمد.
نرگس محمدی، نایب رئیس کانون مدافعان حقوق بشر و عضو کمپین لگام (لغو گام به گام مجازات اعدام) از اردیبهشت سال ۱۳۹۴ در زندان است، او اخیراً در پایان یک مرخصی سهروزه و بازگشت به زندان اوین، در یادداشت کوتاهی از تجربهی بازگشتاش به خانه پس از سه و سال نیم نوشته است. خانم محمدی به ۱۶ سال زندان محکوم شده و همسر و فرزنداناش، علی و کیانا به پاریس هجرت کردهاند. آسو این نوشته را همراه با یادداشتهایی از دیگر فعالان اجتماعی و دوستداران نرگس محمدی به تدریج منتشر خواهد کرد. به امید آزادی اندیشه
مونا طحاوی، روزنامهنگار مصری-آمریکایی، به داشتن صراحت لهجه مشهور است و در فهرست زنان قدرتمند جهان عرب نام او به چشم میخورد. اولین کتاب او با عنوان روسریها و پردههای بکارت: چرا خاورمیانه نیازمند انقلابی جنسی است در سال 2015 انتشار یافت.
در چند ماه اخیر شاهد موجی از دستگیریهای فعالان مدنی در ایران بودهایم. حدود یک ماه از دستگیری تعدادی از فعالان حقوق زنان، هدی عمید، نجمه واحدی و رضوانه محمدی میگذرد. چند روز قبل مریم آزاد نیز دستگیر شد. در این مدت فعالان مدنی تلاش کردند تا در مورد وضعیت نامشخص آنها، دسترسی نداشتن آنها به دادرسی عادلانه، طی نشدن روند حقوقی در مورد آنها از لحظهی دستگیری و غیرقانونی بودن نگهداری آنها در زندان اطلاعرسانی و نسبت به این رفتار اعتراض کنند.
عشق آتشین به ندرت ممکن است که دوام پیدا کند و معمولاً، به مرور زمان، جای خود را به مهرورزیِ مصلحتاندیشانه میدهد و شور و شدت آن به تدریج فروکش خواهد کرد. به همین دلیل، اغلب انتظار نداریم که احساسات عاشقانهی آدمها یک عمر دوام بیاورد. اما برخی از عشاق تا پایان عمرشان عاشق یکدیگر میمانند. دلیل ماندگاری عشق آنها چیست؟
هفتهی گذشته یووال نوح هراری، نویسندهی نامدار کتابهای «انسان خردمند» و «انسان خداگونه»، هشدار داد که خطر جنگ هستهای، تغییرات آبوهوایی و آشفتگی تکنولوژیک بقای نوع بشر را تهدید میکند، خطری که جز با همکاری جهانی برطرف نخواهد شد.
ایدهی برخورد دیرینه میان «دنیای اسلام» و «دنیای غرب» از اسطورههای خطرناکی است که در دوران مدرن به وجود آمده است. مبنای این اسطوره برداشتهای تحریفشدهای از ماهیت اسلام و ماهیت غرب، به عنوان دو تمدن کاملاً مجزا و متخاصم، بود. در اواخر قرن نوزدهم و در اوج عصر امپراتوریها، استعمارگران با ترویج بنیادگرایی تندرو میان تبعههای مسلمان خود، بنیانهای مفهومی برای «نهضت اتحاد اسلامی» را به وجود آوردند.
خداناباوری جدید حرف تازهای ندارد و آنچه در آن است نوعی تکرار طوطیوار شکلهایی از خداناباوری است که در قرن نوزدهم به طرزی جالبتر ارائه شده بود. در خداناباوریِ به اصطلاح جدید افراد در مقابل گزینهای دوتایی میان خداناباوری، تو گویی که فقط یک نوع خداناباوری وجود دارد، و دین، تو گویی که فقط یک نوع دین وجود دارد...
نسرین ستوده، وکیل و فعال حقوق بشر، که از خرداد ۹۷ در خانهاش بازداشت شده بود اخیراً به حبس طولانی محکوم شده است. خانم ستوده که پیشتر هم سه سال را در زندان به سربرده بود در یکی از نامههایش به پسرش در آستانهی آغاز سال تحصیلی نوشته بود: «لطفاً سر وقت مدرسهات را برو، مشقهایت را بنویس، درسات را بخوان، و پسر خوبی باش تا ما برگردیم.»
منزل مسکونی نیما یوشیج بین سالهای 1327 و 1328 توسط خود او ساخته شد و تا آخر عمر به جز زمانی که به یوش میرفت در این خانه زندگی میکرد. تعداد زیادی از نویسندگان، روشنفکران و بزرگان شعر آن سالها نیما را در همین خانه ملاقات کردهاند. این خانه هنوز هم با سقف شیروانیِ معمول همان سالها و ستونهای آبیرنگ، در میان آپارتمانهای محله مثل وصلهای ناسازگار، روند ویرانیاش را طی میکند.