اتفاق‌های خوب سال ۲۰۲۵

آنچه در ادامه می‌خوانید برگردان بخش‌هایی از نوشته‌ی زیر است.

“What went right in 2025: the top 25 good news stories of the year”, Positive News, 22 December 2025.

۱. معاهده‌ی اقیانوس‌ها دستاوردی سرنوشت‌ساز برای آب‌های بین‌المللی

در ماه سپتامبر توافقی سرنوشت‌ساز برای حفاظت از آب‌های بین‌المللی سرانجام حاصل شد و برای اکوسیستم‌های دریایی و کسانی که معیشتشان وابسته به آن است، امید به ارمغان آورد. در مجموع ۷۹ کشور معاهده‌ی آب‌های بین‌المللی را امضاء کرده‌اند ــ و این در حالی است که برای تبدیل‌شدن آن به قانون فقط به تأیید ۶۰ کشور نیاز بود.

این معاهده که در سال ۲۰۲۶ به مرحله‌ی اجرا در خواهد آمد چهارچوبی حقوقی در اختیار دولت‌ها می‌گذارد تا بتوانند از آب‌هایی که خارج از مرزهای ملی‌ قرار دارند محافظت کنند. در حال حاضر تنها ۱٪ از آب‌های بین‌المللی تحت حفاظت قرار دارند. به گفته‌ی سازمان «صلح سبز» این معاهده می‌تواند بزرگترین شبکه‌ی آب‌های حفاظت‌شده را در طول تاریخ ایجاد کند. 

به باور مدیر این سازمان، آریانا دنشام، «این مهم‌ترین پیروزی‌‌ای است که در زمینه‌ی حفاظت از اقیانوس‌ها به دست آمده.» 

۲. توافق کاپ۱۶، گامی به پیش در راستای حفاظت از طبیعت

به‌رغم تمام التهاب‌های ژئوپلیتیکی، در ماه مارس کشورهای جهان به این توافق دست یافتند که برای کمک به حفظ تنوع زیستی در کشورهای در حال توسعه تا سال ۲۰۳۰ مبلغ ۲۰۰ میلیارد دلار در سال فراهم سازند. 

این توافق در ایتالیا، رم، و در خلال کنفرانس تنوع زیستی کاپ۱۶ به دست آمد. ۱۹۶ کشور عضو کنوانسیون تنوع زیستی بر سر چنین تعهدی به توافق رسیدند؛ این امر در زمانه‌ای که روابط بین‌المللی متزلزل است موفقیتی برای چندجانبه‌گرایی به حساب می‌آید. 

به گفته‌ی لین لی، مدیر ارشد سیاست‌گذاری جهانی در صندوق جهانی طبیعت، «مذاکره‌کنندگان تمام کشورها ... اختلاف‌های خود را کنار گذاشتند تا مسیری مشترک برای آینده بیابند. آنچه اکنون ضرورت دارد فراهم ساختن منابع مالی است ... تا بتوانیم تعهد ۲۰۰ میلیارد دلار در سال را متحقق کنیم.»

۳. برخی از گونه‌ها دیگر در آستانه‌ی انقراض نیستند

متوقف ساختن روند نابودی تنوع زیستی هنوز هم یکی از خطیرترین چالش‌های جهانی است. خبر خوب این که اگر حفاظت از گونه‌ها به‌درستی انجام شود، نتایج خوبی به دست خواهد آمد ــ سال ۲۰۲۵ این واقعیت را مکرراً به ما خاطرنشان کرده است.

ده‌ها گونه ثابت کردند که انقراض اجتناب‌ناپذیر نیست. مأموریت برای نجات لاک‌پشت سبز، که چندین دهه به طول انجامید، عاقبت این گونه را از فهرست گونه‌های در معرض خطر خارج کرد. در ماه مه، به لطف برنامه‌ای برای تکثیر گونه‌ها، نوعی ماهی‌خورک بومی در گوام پس از حدود چهار دهه در فضای باز تخم‌گذاری کرد. در اسکاتلند نیز به رغم آن که شکار درناها این گونه را در معرض نابودی قرار داده بود اکنون دیگر در آستانه‌ی انقراض نیستند.

۴. «روند امیدبخش» کند‌شدن نرخ جنگل‌زدایی

مطابق با گزارشی که سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل (فائو) در ماه اکتبر منتشر کرده در خلال دهه‌ی گذشته روند جنگل‌زدایی در تمام مناطق جهان رو به کاهش بوده است. 

فائو ضمن امیدبخش خواندن یافته‌ها در این زمینه، خاطرنشان کرد که در حال حاضر بیش از نیمی از جنگل‌ها تحت پوشش برنامه‌ی مدیریت بلندمدت و یک‌پنجم جنگل‌ها در مناطق حفاظت‌شده‌ی قانونی قرار دارند.

به گفته‌ی فائو در دهه‌ی گذشته جهان به طور سالانه ۱۰/۹ میلیون هکتار از جنگل‌های خود را از دست داده است ــ این رقم به نحو چشمگیری کمتر از نرخ جنگل‌زدایی در دهه‌ی پیشتر است (۱۳/۶ میلیون هکتار در سال). 

با این حال، فائو هشدار داد که به رغم این یافته‌های امیدبخش هنوز نرخ جنگل‌زدایی بسیار بالاست.

۵. مناطق حفاظت‌شده‌ی وسیعی برای حیات‌وحش ایجاد شده است

در سال ۲۰۲۵، زیستگاه‌های بیشتری به مناطق حفاظت‌شده تبدیل شدند و در نتیجه احتمال بقای کوآلاها، نهنگ‌ها و سایر گونه‌ها افزایش یافت.

استرالیا، کلمبیا، یونان، پرتغال و سائوتومه و پرنسیپ از جمله کشورهایی بودند که مناطق حفاظت‌شده‌ی دریایی جدید ایجاد کردند. دولت استرالیا متعهد شده است که از یک اکوسیستم دریایی «فوق‌العاده و منحصربه‌فرد» در سواحل غربی کشور حفاظت کند. خلیج اسکموث با مساحتی حدود ۲۶۰۰۰ کیلومتر مربع محل زندگی فیل‌های دریایی استرالیا و استراحتگاهی مهم برای نهنگ‌های گوژپشت است.

کشورهای جهان بر سر حفاظت از ۳۰ درصد سیاره‌ی زمین تا سال ۲۰۳۰ به توافق رسیده‌اند. به‌رغم پیشرفت‌هایی که در این رابطه حاصل شده است اما هنوز در مسیر دستیابی به این هدف قرار نداریم.

۶. انرژی‌های تجدیدپذیر با نیرویی توقف‌ناپذیر پیش می‌روند

به‌رغم بازگشت رئیس‌جمهوری مخالف انرژی‌های تجدیدپذیر به کاخ سفید، انرژی سبز رکوردهای جدیدی ثبت کرد. 

برای نخستین بار توان خورشیدی و بادی بر روی هم از زغال‌سنگ که منبع اصلی تولید برق محسوب می‌شد، پیشی گرفت. به گفته‌ی مالگورزاتا ویاتروس-موتیکا، تحلیلگر ارشد برق در اندیشکده‌ی اِمبِر، «ما شاهد نخستین نشانه‌های نقطه‌عطفی سرنوشت‌ساز هستیم».

به گفته‌ی این اندیشکده، در میان منابع الکتریسیته انرژی خورشیدی اکنون سریع‌ترین میزان رشد را دارد. یک دهه پیش، تنها ۱٪ از برق جهانی از این انرژی تأمین می‌شد؛ اکنون، این رقم به ۹٪ رسیده و همچنان رو به افزایش است. در چین، ظرفیت انرژی خورشیدی بیست برابر شده است. عامل اصلی چنین رشدی، افت شدید هزینه‌های انرژی خورشیدی است که در دهه‌ی گذشته حدود ۹۰٪ کاهش داشته است.

۷. کشورها طرحی برای کنار گذاشتن سوخت فسیلی طراحی کردند

پس از آن که در متن نهایی نشست تغییرات اقلیمی کاپ۳۰ در ماه نوامبر، هیچ اشاره‌ای به سوخت‌های فسیلی صورت نگرفت ــ امری که برای دولت‌های نفتی کارشکن یک پیروزی تلقی می‌شد ــ کلمبیا و هلند ابتکار عمل را به دست گرفتند.

آنها با حمایت ۲۲ کشور دیگر متعهد شدند تا نقشه‌ی راه مستقلی برای کنار گذاشتن زغال‌سنگ، گاز و نفت تدوین کنند. آنها همچنین توافق کردند تا به طور مشترک میزبان نخستین کنفرانس بین‌المللی درباره‌ی گذار عادلانه از سوخت‌های فسیلی باشند که قرار است در آوریل سال ۲۰۲۶ برگزار شود. از آن زمان تا کنون، کشورهای بیشتری از این ابتکار پشتیبانی کرده‌اند.

به گفته‌ی سوفی هرمانس، وزیر تغییرات اقلیمی هلند، «حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی شتاب آشکاری یافته و اکنون زمان بهره‌برداری از آن است.»

۸. دوران مصونیت اقلیمی پایان یافته است

عالی‌ترین دادگاه جهان در حکمی که از آن به عنوان «لحظه‌ای سرنوشت‌ساز» برای عدالت اقلیمی یاد شده راه را برای اقامه‌ی دعوی علیه کشورها به سبب انتشار گازهای گلخانه‌ای هموار کرده است. 

دیوان بین‌المللی دادگستری در ماه ژوئیه تصمیم حقوقی مهمی منتشر کرد که بنا بر آن اگر دولت‌ها در مهار انتشار گازهای گلخانه‌ای کوتاهی کنند، پروژه‌های سوخت فسیلی جدیدی را تصویب کنند و منابع مالی عمومی را به نفت و گاز تخصیص بدهند، می‌توانند ناقض قوانین بین‌المللی شناخته شوند.

این پرونده را دانشجویان حقوق و کنشگران کشور وانواتو مطرح کرده بودند. با وجود این که این رأی دادگاه الزام‌آور نیست، یعنی تعهد حقوقی لازم‌الاجرایی ایجاد نمی‌کند، اما به گفته‌ی کارشناسان پیامدهای آن مهم خواهند بود. 

مرکز حقوق بین‌الملل محیط‌زیست در بیانیه‌ای اعلام کرد که «دوران مصونیت اقلیمی پایان یافته است» و این رأی «معیار جهانی تازه‌ای برای اقدام فوری و مسئولیت‌پذیری در حوزه‌ی عدالت اقلیمی پدید می‌آورد.»

۹. دانشمندان افراد درمان‌ناپذیر را درمان کردند

در سال ۲۰۲۵ پیشرفت‌های پزشکی‌ای که شبیه به داستان‌های علمی‌تخیلی است باعث شد تا پزشکان بتوانند افرادی را که درمان‌ناپذیر تصور می‌شدند درمان کنند.

در ماه ژوئیه، کسانی که با کم‌شنوایی ژنتیکی متولد شده بودند با کمک ژن‌درمانی توانستند بخشی از شنوایی خود را بازیابند. در ماه اکتبر نیز مشخص شد که به لطف نوعی جدید از کاشت چشم، افراد نابینا می‌توانند دوباره بخوانند. این ابزار در زیر شبکیه‌ی چشم ۳۸ بیمار مبتلا به تباهی لکه‌ی زرد (دژنراسیون ماکولار) ناشی از سالخوردگی، که درمان‌ناپذیر تصور می‌شد، کاشته شد. این فناوری به همراه عینک‌های مجهز به ضبط ویدیو، امکان خواندن را برای ۸۴٪ از بیماران ممکن ساخت. به گفته‌ی ماهی مقیت، یکی از پزشکان بیمارستان چشم مورفیلدز لندن، «این دستاورد آغاز عصر جدیدی را در تاریخ بینایی مصنوعی رقم می‌زند.»

دو ماه بعد، دانشمندان اعلام کردند که یک ژن‌درمانی بی‌سابقه در جهان که گلبول‌های سفید خون را به دارویی زنده برای مقابله با بیماری تبدیل می‌کند، توانسته است سرطان‌ خون در کودکان را که پیشتر درمان‌ناپذیر تصور می‌شد مهار و درمان کند. 

دانشمندان به کمک یک پیشرفت پزشکی دیگر که زمانی ناممکن می‌نمود برای نخستین بار بیماری هانتیگتون را مهار کردند و با استفاده از ژن‌درمانی روند پیشرفت این بیماری را به نحو چشمگیری کاهش دادند. به گفته‌ی پروفسور اد وایلد، یکی از اعضای مرکز بیماری هانتیگتون در کالج دانشگاهی لندن، «این دستاورد همه چیز را تغییر خواهد داد.»

۱۰. دیگر پیشرفت‌های پزشکی، زندگی‌ها را تغییر خواهند داد

در ماه ژانویه، پزشکان با کمک روشی نوآورانه توانستند تومور مغزی‌ای را که پیشتر تصور می‌شود قابل جراحی نیست، از بدن بیمار خارج کنند. در ماه بعد، بینایی چهار کودک که در اثر یک بیماری ژنتیکی نادر دچار اختلال شده بود به کمک یک روش درمانی جدید در لندن، بهبود چمشگیری یافت. 

یک ترکیب دارویی جدید نرخ بقا در زنان مبتلا به سرطان‌های پستان تهاجمی و وراثتی را افزایش داد. همچنین، یک روند درمانی جدید برای بیماران مبتلا لوسمی مزمن لنفاوی عملکرد بهتری نسبت به شیمی‌درمانی از خود نشان داد و تغییر شگرفی در زندگی این بیماران ایجاد کرد.

در ماه سپتامبر، یک ابزار اسکن مغز که به هوش مصنوعی مجهز بود، روند تشخیص سکته‌ی مغزی را به نحو چشمگیری سرعت بخشید. در ماه نوامبر نیز دانشمندان اعلام کردند که افراد مبتلا به آسم شدید ممکن است بتوانند تزریق ماهانه‌ی دارویی جدید را جایگزین مصرف روزانه‌ی استروئیدها کنند.

پیشرفت‌های پزشکی برای والدینی که منتظر به دنیا آمدن فرزند خود هستند نیز امیدبخش بود. برای نخستین بار، به کمک نوعی لقاح مصنوعی که در آن از دی‌ان‌ای سه نفر استفاده می‌شود، نوزادان از خطر ابتلا به نوعی بیماری وراثتی مرگبار نجات یافتند. 

۱۱. یادآوری‌های به‌هنگام از میزان پیشرفت‌هایمان

بنا بر پژوهشی که در ماه سپتامبر منتشر شد، بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۹ شمار مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های مزمن در چهار‌پنجم کشورهای جهان کاهش یافته است. این یکی از گزارش‌هایی بود که از پیشرفت‌های بلندمدت در حوزه‌ی سلامت خبر می‌داد. 

سازمان بهداشت جهانی در ماه نوامبر اعلام کرد که شمار موارد ابتلا به فلج اطفال در جهان طی ۳۵ سال گذشته بیش از ۹۹٪ کاهش یافته است. در دهه‌ی ۱۹۸۰، سالانه حدود ۳۵۰.۰۰۰ کودک به فلج اطفال مبتلا می‌شدند ــ رقمی که به گفته‌ی سازمان بهداشت جهانی اکنون به حدود ۵۰ مورد در سال رسیده است. هرچند عدد ۵۰ نیز زیاد است اما نشان از پیشرفتی چشمگیر دارد. 

به گفته‌ی سازمان بهداشت جهانی با کمک واکسن سرخک، از سال ۲۰۰۰ تا کنون حدود ۵۹ میلیون کودک از مرگ نجات یافته‌اند.

در ماه نوامبر نیز خبر رسید که جهان «به آینده‌ای عاری از سرطان دهانه‌ی رحم نزدیکتر شده است.» بنا بر یافته‌های یک پژوهش، از سال ۲۰۲۳ تا کنون بیش از ۸۶ میلیون دختر در کشورهایی که خطر ابتلا به این بیماری بسیار بالاست در برابر ویروس پاپیلوم انسانی (اچ‌پی‌وی) ــ علت اصلی سرطان دهانه‌ی رحم ــ واکسینه شده‌اند. 

همچنین اعلام شد که کشورهای گرجستان، سورینام و تیمور شرقی عاری از مالاریا هستند. کشورهای موریتانی، پاپوآ گینه‌ی نو، بوروندی، سنگال، فیجی و مصر موفق به ریشه‌کن کردن تراخم ــ مهم‌ترین عامل نابینایی ناشی از عفونت ــ شده‌اند.

۱۲. هفتاد سالگیِ امروز همان شصت‌سالگیِ دیروز است

مطالعه‌ای بر روی بازنشستگان انگلیسی نشان داد که وضعیت سلامت آنان نسبت به نسل‌های پیشین به‌مراتب بهتر است و در نتیجه دانشمندان اعلام کردند که «احتمالاً هفتاد سالگی امروز همان شصت سالگی دیروز است.»

این پژوهش به جای آن که مانند مطالعات دیگر به وجود یا غیاب بیماری‌ها توجه کند، شرکت‌کنندگان را بر اساس توانایی‌های‌ عملکردی‌شان ــ‌ به ویژه «قابلیت‌های شناختی، حرکتی، روان‌شناختی» ــ سنجید. 

در این پژوهش با کمک داده‌های «مطالعه‌ی طولی سالمندی در انگلستان» ــ مطالعه‌ای که حدود ۱۹۰۰۰ نفر در آن شرکت کرده بودند ــ نشان داد که «یک فرد ۶۸ ساله‌ی متولد سال ۱۹۵۰ توانمندی‌هایی مشابه با فردی ۶۲ ساله‌ دارد که یک دهه بعد از او به دنیا آمده است.» 

به گفته‌ی جان بیرد، طراح این پژوهش و استاد مطالعات سالمندی در دانشگاه کلمبیای ایالات متحد، «این میزان از بهبود وضع سلامتی ما را شگفت‌زده کرد. این روند بهبود بسیار قوی است و نشان می‌دهد که برای بسیار از افراد ۷۰ سالگی واقعاً می‌تواند همان ۶۰ سالگی جدید باشد.»

۱۳. آتش‌بس غزه و توافق بر سر آزادی گروگان‌ها امیدآفرین بود

در ماه اکتبر توافقی شکننده به منظور پایان دادن به جنگ در غزه و بازگرداندن اسرای اسرائیلی به آغوش خانواده‌هایشان امضا شد ــ توافقی که به رغم گزارش‌هایی مبنی بر نقض آن هنوز در کلیت خود پابرجاست. 

این جنگ بر میلیون‌ها فلسطینی رنجی عظیم تحمیل کرد، نگرانی‌هایی درباره‌ی سرنوشت گروگان‌های اسرائیلی به وجود آورد و خطر گسترش درگیری به کل خاورمیانه را در پی داشت. توافق ماه اکتبر روزنه‌ای از امید گشوده است اما مشکلات هنوز به طور کامل برطرف نشده‌اند. 

گام بعدی مستلزم عقب‌نشینی بیشتر نیروهای اسرائیلی و خلع سلاح حماس است و قرار است نهادی انتقالی اداره‌ی امور را به دست بگیرد. در این مرحله میزان تعهد هر دو طرف به آتش‌بس محک خواهد خورد. 

در رابطه با اجرای عدالت نیز هنوز مسائلی حل‌نشده باقی مانده است. دیوان کیفری بین‌المللی در ماه نوامبر ۲۰۲۴ به اتهام جنایت جنگی برای محمد دیاب ابراهیم المصری، فرمانده‌ی شاخه‌ی نظامی حماس، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، حکم بازداشت صادر کرده است. محمد دیاب پس از صدور این حکم کشته شد.

به‌رغم این ابهام‌ها، خانواده‌های داغدیده‌ی دو طرف این جنگ متحد شده‌اند تا هنگامی که سیاست در برقراری صلح ناکام مانده، خود قدمی در این راستا بردارند. 

به گفته‌ی روبی داملین، از اعضای جنبش صلح «حلقه‌ی والدین ــ انجمن خانواده‌ها»، «زمانی که دریابید دردتان مشترک است و رنجتان همانند، اوضاع کاملاً متفاوت می‌شود.»

۱۴. جنبش «کودکیِ بدون گوشی هوشمند» شتاب گرفت

در سال ۲۰۲۵ جنبش جهانی برای محافظت از کودکی در برابر حوزه‌ی دیجیتالی که توسط متخصصان فناوری طراحی شده است شتاب گرفت.

استرالیا در ماه دسامبر سخت‌گیرانه‌ترین قوانین شبکه‌های اجتماعی در جهان را تصویب و استفاده‌ی افراد زیر ۱۶ سال از این پلتفرم‌ها را ممنوع کرد. ایالت فلوریدای آمریکا نیز با توجه به شواهدی که نشان‌دهنده‌ی پیوند بین استفاده از شبکه‌های اجتماعی و افت سلامت روان در میان نوجوانان بود، حضور افراد زیر ۱۴ سال در این شبکه‌ها را ممنوع کرد.

اخیراً کره‌ی جنوبی به جمع کشورهایی پیوست که به استفاده از تلفن‌های هوشمند در مدارس پایان دادند. این ممنوعیت مصادف بود با انتشار پژوهشی بی‌سابقه که بنا بر آن نمرات شاگردان در کلاس‌هایی که گوشی هوشمند را ممنوع کرده بودند بهتر از شاگردان کلاس‌هایی بود که در آنها استفاده از این گوشی‌ها مجاز بود.

به گفته‌ی دیزی گرین‌ول، سردبیر پیشین نشریه‌ی Positive News و مدیر کنونی جنبش «کودکی بدون گوشی هوشمند» در بریتانیا، «این پژوهش سرانجام برای چیزی شواهد فراهم آورد که که معلمان و والدین سال‌ها بود از آن اطلاع داشتند: کودکان بدون گوشی در کلاس بهتر می‌توانند تمرکز کنند، ارتباط برقرار کنند و شکوفا شوند. الگوریتم‌های اعتیادآور غول‌های فناوری تمرکز کودکان را از بین می‌برند و از همین روی ممنوعیت استفاده از گوشی‌ها راهی ساده و کم‌هزینه برای تقویت یادگیری است.»

۱۵. در حوزه‌ی حقوق بشر پیروزی‌های مهمی به دست آمد

در سال ۲۰۲۵ در میانه‌ی خبرهای مربوط به تضعیف حقوق بشر در برخی از نقاط جهان، شاهد چند رویداد امیدوارکننده نیز بودیم. 

در ماه ژانویه، لیختن‌اشتاین و تایلند ازدواج همجنس‌گرایان را قانونی اعلام کردند. تایلند نخستین کشور در جنوب شرق آسیاست که چنین قانونی را تصویب می‌کند ــ نقطه‌ی عطفی که با برگزاری یک جشن ازدواج جمعی از آن استقبال شد. دیوان عالی ایالات متحده درخواست‌ها برای لغو رأی تاریخی خود درباره‌ی قانونی‌بودن ازدواج همجنس‌گرایان را رد کرد. کلی رابینسون، رئیس «کارزار حقوق بشر»، با استقبال از این حکم گفت «امروز، عشق پیروز شد.»

در ماه دسامبر، سوریه برای نخستین بار همگام با اغلب کشورهای جهان روز جهانی حقوق بشر را گرامی‌ داشت ــ اقدامی نمادین که سازمان ملل آن را «گامی کوچک اما معنادار» توصیف کرد. 

۱۶. کشورها در زمینه‌ی کاهش فقر به پیشرفت‌هایی دست یافتند

بر اساس گزارشی که بانک جهانی در ماه آوریل منتشر کرد، شمار بی‌سابقه‌ای از مردم در سراسر جهان به نوعی از حمایت اجتماعی، از جمله مستمری، مزایای ازکارافتادگی و پرداخت‌های نقدی مستقیم، دسترسی دارند. 

این گزارش تأکید دارد که چنین حمایت‌هایی به افراد بسیاری کمک می‌کند تا «بحران‌ها را مدیریت کنند، از فقر رهایی بیابند و از فرصت‌های شغلی بهره ببرند.»

برخی کشورها گام‌های مهمی برداشته‌اند. بنا بر اعلام مؤسسه‌ی ملی آمار مکزیک، از سال ۲۰۱۸ تا کنون حدود ۱۳ میلیون نفر در این کشور از فقر رهایی یافته‌اند. داده‌های بانک جهانی نیز نشان می‌دهد که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۲ حدود ۳۴ میلیون نفر در بنگلادش توانسته‌اند از فقر نجات پیدا کنند. 

عراق نیز پیشرفت چشمگیری داشته است. بر اساس تازه‌ترین داده‌های «شاخص فقر چندبعدی» در این کشور، فقر مادی در عراق از سال ۲۰۱۱ تا کنون تقریباً نصف شده است. 

۱۷. شرایط شهرها برای سکونت مساعدتر شده است

با بازگشایی رودخانه‌ی سِن به روی شناگران برای نخستین بار از سال ۱۹۲۳، بیکینی و مایوهای مردانه بار دیگر در پاریس مد شدند. 

دهه‌ها بود که به دلیل آلودگی شدید آب شنا کردن در این رودخانه ممنوع بود. اما اجرای یک پروژه‌ی پاکسازی ۱/۴ میلیارد یورویی و بهبود زیرساخت‌های فاضلاب شهری باعث شد تا در ماه ژوئیه روخانه‌ی سن دوباره برای شنا بازگشایی شود. 

سن تنها آبراهه‌ای نبود که پس از سال‌ها آلودگی آن اندازه تمیز شد که بتوان در آن شنا کرد. در ماه سپتامبر، شناگران پس از ۹۸ سال دوباره برای شنا وارد رودخانه‌ی احیاشده‌ی شیکاگو شدند. 

تلاش‌های پاریس برای کاهش تردد خودروها در سطح شهر مؤثر واقع شد زیرا داد‌ه‌ها نشان دادند که میزان آلودگی هوا به شکل چشمگیری کاهش پیدا کرده است. از منطقه‌ی هوای پاک لندن نیز به خاطر «نجات دادن جان انسان‌ها و صرفه‌جویی اقتصادی» قدردانی شد. رویکرد اولویت دادن به عابران پیاده در هلسینکی موجب شد تا پایتخت فنلاند یک سال کامل را بدون حتی یک مرگ ناشی از تصادف جاده‌ای پشت سر بگذارد.

در آن سوی اقیانوس اطلس، شهری که زمانی به «کثیف‌ترین شهر آمریکا» شهرت داشت به نخستین «شهر پارک ملی» ایالات متحده تبدیل شد. شهر چاتانوگا در ایالت تنسی زمانی به خاطر آب سمی و‌ هوای بدبویش بدنام بود اما اکنون با ابتکارهای مردمی برای پاکسازی شهر و تصویب قوانین محیط‌زیستی دگرگون شده است. 

برگردان: هامون نیشابوری