این همه رفتوآمد سریع بین حال خوب و حال بد، دیدن زشتی و جستن کمی قشنگی، تو را در برابر امید هم دودل میکند. دودلیای که البته همیشه بد نیست، آن هم وقتی که همه چیز اگر بمیرد، رفت و آمد فصلها زنده خواهد ماند.
چین در دههی ۱۹۸۰ میلادی تصمیم گرفت درهای بستهی کشور را به شکل محدود به روی جهان خارج باز کند تا سرمایهگذاران بیشتری جلب شده و توسعهی اقتصادی سرعت بیشتری گیرد. سیاستی که بهرغم سود کلان اقتصادی و سیاسی که برای کشور داشت، صداهای منتقد اندک داخل کشور را بیشتر انعکاس داد و بحث لزوم آزادیهای سیاسی و اجتماعی را بیشتر دامن زد.
موج خیزشهای مردمی موجب شده است بسیاری ایمان خود را نسبت به شعور و خردِ قدرت مردم از دست بدهند. با این حال، بروز چنین قیامهایی در واقع برای پویایی سیاست مدرن ضروری است.
چرا انسانها میجنگند؟ کسب منفعت، دفاع از شرافت، فرار از مجازات، گریز از فقر، هیجانطلبی، حس رفاقت بین همرزمان یا ...؟ آیا سرباز بودن و جنگیدن در طول تاریخِ نبردها همواره به یک معنا بوده است؟ از تجربهی سربازان در جنگها چه میدانیم؟
در هفتههای اخیر، فکر و ذکر جامعهی بینالمللی مشغول عواقب ناگوار قتل جمال خاشقجی بوده است اما ترکها بیشتر دلمشغول امور داخلی و بهویژه، نقشههای بزرگ رئیس جمهور خود برای تبدیل ترکیه به یک قدرت اقتصادی منطقهای بودهاند. دو هفته پیش هواپیماها برای اولین بار در فرودگاه جدید استانبول به زمین نشستند. رجب طیب اردوغان این پروژه را گل سرسبدِ «ترکیهی جدید» میخوانَد و درست همان طور که میخواست، وسعت فرودگاه (۷۵۹۴ هکتار) و ظرفیت آن (سالانه ۲۰۰ میلیون مسافر) به حدی خواهد رسید که به بزرگترین فرودگاه جهان تبدیل خواهد شد.
چرا مسئلهی زنان پس از انقلاب ایران به مسئلهی مرکزی حکومت تبدیل شد؟ دکتر نیره توحیدی، استاد مطالعات زنان و جنسیت در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا میگوید غلبهی جریانهای بنیادگرای اسلامی از یک طرف و بیتفاوتی دیگر نیروهای سیاسی درگیر در انقلاب از سوی دیگر، زمینهی سرکوب و نقض حقوق زنان را فراهم کرد، و «مسئلهی زن» به گرهی اصلی دموکراسی در ایران تبدیل شد.
برای کارن وینتر هنوز هم بعد از سالها، یادآوری گذشتهاش دردآور و خجالتآور است. او چندین سال در عضویت یک گروه نئونازی نروژی بود. اما احساس شرمندگی برای عذاب وجدان او کافی نبود، برای همین تصمیم گرفت دربارهی این تجربه فیلمی بسازد و آشکارا از آن سخن بگوید. مستند خروج (Exit)، محصول مشترک نروژ، آلمان و سوئد در شصتویکمین جشنوارهی فیلمهای مستند و انیمیشن لایپزیگ به نمایش درآمد.
میلیونها نفر داستانهای سوررئال هاروکی موراکامی را خواندهاند، اما این شهرت و محبوبیت برای نویسندهی ژاپنی به نوعی سردرگمکننده به نظر میرسد. موراکامی، که همواره از او به عنوان گزینهی مطلوب برای بردن جایزهی نوبل ادبی یاد میشود، در این گفتوگو روشن میکند که چرا کتابهای او در دورههای پرآشوب جذاب جلوه میکنند.
چرا شایستهسالاری به نابرابری اجتماعی دامن میزند؟ آیا میان «شایستگی» انسان و «ارزش» زندگی او رابطهای وجود دارد؟ «سختکوشی» ارثی است یا اکتسابی؟ آیا به نظر شما معادلهی «بهرهی هوشی+تلاش=استحقاق» درست است؟
آیا نسخههای مدرن اسلام نیکوتر و پسندیدهتر از نسخههای سنتیاند؟ الگوهای مختلف دینداری کداماند و چگونه میتواند نگرشهای مدرن و سنتی به اسلام را داوری کرد؟
ژایر بولسونارو، رئیس جمهور منتخب برزیل، از کتاب مقدس و خاطرات یک شکنجهگر به عنوان کتابهای محبوب خود نام برده است. دو سال قبل، ژایر و پسرش ادواردو از حامیان استیضاح دیلما روسف، اولین رئیس جمهور زن برزیل، بودند که در نهایت به برکناری او انجامید. «محاکمه»، که نخستین بار در جشنوارهی بینالمللی فیلم برلین به نمایش درآمد مستند بلندی است که نشان میدهد چگونه این استیضاح عدالت را در پای پول قربانی کرد. آنچه در ادامه میخوانید نگاهی به این فیلم و گفتوگویی با کارگردان آن است.
شاید امروز تنزل کیفی و ایمنی سبب شده باشد که شهروندان ایرانی و خارجی نظر مثبتی به پرواز با شرکتهای هواپیمایی ایرانی نداشته باشند اما اوضاع همیشه به همین منوال نبوده است. سالیانی نه چندان دور وقتی تصمیم به ملیسازی صنعت هواپیمایی کشور گرفته شد، شرکت ایرانایر (شرکت هواپیمایی ملی ایران) تأسیس و مردی به مدیریت آن برگزیده شد که در سالهای آینده، لیاقت و درایت او در هدایت این شرکت زبانزد شرکتهای هواپیمایی در سراسر جهان شد؛ تیمسار علیمحمد خادمی.
در جریان انتخابات ریاستجمهوری برزیل، آدمهای اهل فناوری به شکل مستقیم و غیرمستقیم از سوی کارزار انتخاباتی هر دو رقیب اصلی استخدام شدند تا با استفاده از واتساَپ و ابزارهایی که امکان ارسال همزمان یک پیام مشخص را به صدها هزار کاربر میدهد، تلفنهای همراه میلیونها شهروند برزیل را بمباران خبری کنند. بمبارانی که بسیاری از اخبارش یا از بیخوبن جعلی و دروغ بود، یا تنها بخشی از واقعیت بود.
آیا جنگ جزئی از ماهیت بشری است؟ جنگ چه ویژگیای دارد که هم باعث ترس است و هم چیزی ستایشبرانگیز؟ جنگها چگونه در سازماندهی جوامع بشری مؤثر بودهاند؟ آیا جنگ مسئلهای زیستشناختی است یا فرهنگی؟
وقتی کسی را فریبکار بخوانیم، در واقع از او انتقاد کردهایم. وقتی میگویید فریب خوردهاید، دارید از بدرفتاری با خود شکایت میکنید. فریبکاری (manipulation) در بهترین حالت بالقوه خطرناک است و در بدترین حالت کاملاً غیراخلاقی است. اما چرا چنین است؟ فریبکاری چه اشکالی دارد؟ آدمیان همیشه، و به شکلهای گوناگون، یکدیگر را تحت نفوذ قرار میدهند. اما چه چیز فریبکاری را از دیگر انواع اِعمال نفوذ متمایز میکند، و چه چیز آن را غیراخلاقی میسازد؟
جری پولاک آرتیست چکتبار وقتی اولینبار جزیرهی هرمز را میبیند میگوید: «اگر خداوند همهی دنیا را رنگ کرده باشد، آخرسر به جزیرهی هرمز آمده و پالت رنگش را اینجا گذاشته است». در تاریخ هزارسالهی هرمز بسیاری هستند که جزیره آنان را مرعوب این پالت کرده است. مارکوپولوی ونیزی و آلبوکرک دریاسالار پرتغالی و قشون کمپانی هندشرقی از معروفترین مسخشدگان این جزیرهی اسرارآمیزند.
تابستان امسال، در جریان جام جهانی، با برخی از دوستان برای تماشای یکی از مسابقههای فوتبال به خانهی جیانی واتیمو، فیلسوف ایتالیایی و عضو سابق پارلمان اروپا، در تورین رفتیم. به محض این که تیممان عقب افتاد واتیمو گفت: «راستی یادم رفت بگویم که پاپ دیروز به من زنگ زد.»
اکتبر هرسال، شهر واشنگتن دیسی، میزبان جشنوارهی فیلمی با عنوان «شبهای عرب» است. فیلمهای کوتاه و بلند، داستانی و مستند، از کشورهای مختلف عرب در ۲ هفته نمایش داده میشود و گاه کارگردانهای بعضی از فیلمها برای جلسهی پرسش و پاسخ با شرکتکنندگان در برنامه حضور پیدا میکنند.
در آستانهی بیستمین سالگرد قتلهای سیاسی آذرماه ۱۳۷۷ که بعدها به قتلهای زنجیرهای معروف شد، پرستو فروهر ساعات و روزهای بعد از قتل پدر و مادرش، داریوش و پروانه فروهر را به یاد میآورد، و تجربههای خود را از ماهها و سالها پیگیری حقوقی و دادخواهی در ایران روایت میکند.
