روزهایی که بهرام بیضائی فیلم «چریکهی تارا» را میساخت، روزهایِ رؤیازاییِ مردمان ایران بود. و او از معدود هنرمندان و روشنفکرانی بود که در همان ایام پرآشوب انقلاب ۵۷ پیشبینی کرد که رؤیاهای ما در زمینی که با خیشِ نفرت و زور و خشونت زیر و رو میشد بارور نخواهد شد.
هویت ملی چیست و چه نسبتی با فرهنگ، ناسیونالیسم و مفهوم مدرنِ شهروندی دارد؟ چه شاخصههایی باید باشد تا به لحاظ حقوقی یا از نظر فرهنگی و تاریخی بتوانیم به یک نفر بگوییم ایرانی است؟ در ادامهی گفتوگو با دکتر تورج اتابکی، این پرسشها را با او در میان گذاشتهایم.
سی سال پس از سقوط دیوار برلین هنوز بعضی از آلمانیها از میراث جمهوریِ دموکراتیک آلمان دفاع میکنند. آنها اغلب ادعا میکنند که «همهچیزِ جمهوری دموکراتیک آلمان بد نبود» و مهدکودکهای این کشورِ متحدِ شوروی عالی بود. به نظر مانفرد ویلهلمِ ۶۸ ساله، چنین حرفهایی نامعقول و بیمعنی است. او یکی از زندانیان سیاسیِ آلمان شرقی بود.
فلاحآزاد در جاثلیق عشق هم مانند سیتیزن وارتگز گرههای هویت و قدرت را نمایان میکند. نویسنده، قدرتِ کشیش، قدرتِ جامعهی محلی، یادآوری خاطرهی مدرسه، و وقوف ناگهانی وارتگز به هویت همجنسگرایانهی خودش را در رشتههای درهمتنیدهای از وقایع بازنمایی میکند و خواننده را تا آخر میبرد.
ایران برای من آب و خاک نیست، مجموعهای است از حسها، یادمانها، طعمها، رنگها و شنیدنیها. وقتی اینطور حساش کنم، با تکرار این تصاویر کماکان بیتعصب و مهربانانه، میتوانم در خود حفظش کنم.
از نخستین انتخابات دموکراتیک چندنژادیِ آفریقای جنوبی در ۲۷ آوریل ۱۹۹۴، بیست و پنج سال گذشته است. قرار بود که این انتخابات به تفکیک نژادیِ نهادینهی حکومت آپارتاید پایان دهد. اما به نظر میرسد تغییرات ناچیز بوده است. آفریقای جنوبی هنوز کشور دو ملت است: سفیدپوستان ثروتمند و سیاهپوستان فقیر.
سی و دومین دورهی نمایشگاه کتاب تورینو در ایتالیا امسال در حالی نام «لِیلِیبازی» ــ رمان خولیو کورتاسار ــ را شعار امسال خود برگزیده بود که حواشی بهوجود آمده طی این روزهای ایتالیا خانههای این بازی را اسیر خود کرده بود. شهری که از سالیان دور مرکز فرهنگی ایتالیا خوانده میشود در این جشن مهم فرهنگی دچار وضعیتی شد که در تاریخ سی و دو سالهی نمایشگاه بیسابقه بود.
در دربار ناصرالدین شاهی علاقهها به سیاست معطوف بود و اتفاق مهمی بود که زنان بر اثر تساهل بیشتر ناصرالدین شاه در مقایسه با شاهان سابق، آزادیهای بیشتر یافته بودند و درست در همین فضای دربار بود که زنی چون عزت ملک خانم امکان یافت نامش را به عنوان نخستین عکاس و روزنامهنگار زن ایرانی در تاریخ ایران ثبت کند.
سانتاگ یک «نویسندهی متعهد» به کاملترین معنای کلمه بود. در نبود او چیزی از گفتمان عمومی ما کم شده است چون سانتاگ دیگر بخشی از این گفتمان نیست. ما نیاز داریم که جای خالی او را پر کنیم، با ادامه دادن به خواندن آثار او و اندیشیدن از راه ایدههای او، حتی و به ویژه وقتی که با آنها مخالفایم.
بر اساس نتایج نظرسنجیِ جهانیِ مهمی که منحصراً در اختیار روزنامهی گاردین قرار گرفته است، پوپولیستهای سراسر دنیا بسیار بیشتر از دیگران احتمال دارد که به نظریههای توطئهآمیز دربارهی واکسیناسیون، گرمایش کرهی زمین و حملات تروریستیِ یازده سپتامبر عقیده داشته باشند.
در ادامهی گفتوگو با دکتر عبدالکریم لاهیجی از آیندهی ایران و مسائلی که با آن روبرو خواهیم بود و نیز نقشی که مذهب و روشنفکران سکولار در آیندهی ایران خواهند داشت پرسیدهایم.
تعداد کسانی که در سخنرانیهای برگسون حضور مییافتند بیش از گنجایش تالار سخنرانی بود. به طور میانگین، ۷۰۰ نفر به سختی خود را در تالاری که برای ۳۷۵ نفر طراحی شده بود جای میدادند. کلاسهای او معمولاً به علت تنگیِ جا به آمفیتئاتر بزرگ سوربن یا حتی به پَلهگارنیه انتقال مییافت. در خارج از فرانسه هم برگسون جمعیت کثیری را جذب میکرد. سخنرانیهای او در لندن در سال ۱۹۱۱ در تالارهایی ایراد شد که تمام ظرفیت آن پر شده بود، و حضار با کف زدنهای ممتد از او استقبال کردند. دو سال بعد، حضور او در نیویورک به نخستین راهبندان در خیابان برادوی انجامید.
ایران یک «دولت-ملت» مُدرن است و «ایرانی» کسی است که تابعیت این دولت را دارد، یعنی شهروند آن کشور و آن دولت-ملت محسوب میشود. این یک تعریف حداقلی و حقوقی و به گمان من دموکراتیکترین و صلحآمیزترین تعریف از انسان ایرانی است.
در این نوشته خاویر سرکاس توضیح میدهد که چطور تلاش کرده است تا با بازگوییِ خاطرهی عموی مادرش که یک «شهید» فاشیست بوده، واقعیت منازعات امروز اسپانیا را روشن کند.
تاریخ هرگوشهی جهان را که بنگریم، خیاطی و بافتنی و سوزندوزی سنت دیرینهی «زنانه» است و قرنهاست که برای زنان دنیا همزمان مرهم است و دمی آسایش و دلیل گرد یکدیگر آمدن و ابزار اعتراض و مقاومت.
چندی سال پیش وزیر آموزش و پرورش بریتانیا خواست که طبقهبندی دانشآموزان بر اساس استعداد در مدارس اجباری شود. نخستوزیر بریتانیا هم پیشتر مدعی شد که والدین و آموزگارها از موفقیت و نتیجهبخش بودن این اقدام مطمئناند. آیا تحقیقات اخیر این ادعا را تأیید میکند؟ داشتن شاگردانی با تواناییها و استعدادهای مختلف در محیط آموزشیِ گروهی چه فوائدی دارد؟
دستاندازی به استقلال وکلا از همان سالهای نخست استقرار جمهوری اسلامی آغاز شد. اما اخیراً حبسهای طولانی برای وکلای مستقلی که به خاطر دفاع از موکلانشان بازداشت شدهاند، بار دیگر نگرانیها دربارهی هرچه محدودتر شدن استقلال وکلای دادگستری را دامن زده است. مهناز پراکند، وکیل دادگستری، که به دلیل همین فشارها مجبور به ترک ایران شده است، در گفتوگو با آسو تاریخچهای از فشارهای حکومت بر وکلا در چهار دههی اخیر، و تلاش وکلا برای حفظ استقلالشان از حکومت و قوهی قضاییه را مرور کرده است.
وقتی هزار و نهصد و هشتاد و چهارِ جورج اورول در ۸ ژوئن ۱۹۴۹، در میانهی قرن بیستم، منتشر شد، منتقدی گفت شک دارد که چنین کتاب بموقعی نفوذ و تأثیر مشابهی بر نسلهای بعدی داشته باشد. از آن زمان، هفت سال گذشته و ما هر بار که حقیقتْ قلب، زبانْ تحریف، و از قدرت سوءاستفاده میشود و میخواهیم ببینیم که اوضاع چقدر بدتر خواهد شد، باز هم به سراغ این رمان میرویم.
مقالات زیر به زندگی و کارِ زنانی میپردازد که آثارشان نظرات کلیشهای دربارهی عکس در خاورمیانه ــ و بهویژه عکسهای زنان ــ را رد کرده و میکند. این مقالات نشان میدهد که نخستین عکاسان زن، مثل هر هنرمند دیگری، برای توصیف دنیای اطراف خود از ایدهها و فناوریهای جدید بهره بردند و در دههی ۱۹۲۰ زنان نقشهای اجتماعیِ جدیدی را بر عهده گرفتند.
